اعضای خانواده به ترکی استانبولی واژههای پرکاربردی مانند anne بهمعنای مادر، baba بهمعنای پدر و kardeş بهمعنای خواهر یا برادر را شامل میشود. در جدولهای زیر، نام اعضای نزدیک خانواده، پدربزرگها و مادربزرگها و نسبتهای فامیلی سببی را همراه با تلفظ تقریبی فارسی میخوانید.
این واژهها هنگام معرفی خانواده، تکمیل فرمها، گفتوگو با مردم ترکیه یا درخواست کمک در سفر کاربرد دارند. بعضی نسبتهای خانوادگی در زبان ترکی واژههای جداگانهای دارند؛ برای مثال، «خواهر زن» و «خواهر شوهر» با دو کلمه متفاوت بیان میشوند.
آخرین بازبینی محتوا: ۸ مرداد ۱۴۰۵، برابر با ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶
راهنمای تلفظ: تلفظهای فارسی این صفحه تقریبیاند. در زبان ترکی، حرف c مانند «ج»، حرف ç مانند «چ»، حرف ş مانند «ش» و حرف j مانند «ژ» تلفظ میشود. حرف ğ معمولاً صدای مستقل «غ» ندارد و بیشتر باعث کشیدهشدن یا پیوند دو مصوت میشود. حرف بدون نقطه ı نیز معادل کاملاً دقیقی در فارسی ندارد.
اعضای نزدیک خانواده به ترکی استانبولی
| فارسی | ترکی استانبولی | تلفظ تقریبی | توضیح |
|---|---|---|---|
| خانواده | aile | آیله | املای صحیح آن aile است، نه ayle. |
| پدر | baba | بابا | Babam یعنی «پدرم». |
| مادر | anne | آنّه | Annem یعنی «مادرم». |
| والدین | anne ve baba / ebeveynler | آنّه و بابا / اِبِوِینلَر | Ebeveynler واژهای رسمیتر برای والدین است. |
| همسر | eş | اِش | برای همسر زن یا مرد استفاده میشود؛ eşim یعنی «همسرم». |
| شوهر | koca / eş | کوجا / اِش | در معرفی محترمانه، استفاده از eşim رایج و مناسب است. |
| زن یا همسر زن | eş | اِش | Eşim میتواند هم «زنم» و هم «شوهرم» معنی بدهد. |
| فرزند یا بچه | çocuk / evlat | چوجوک / اِولات | Çocuk در گفتوگوی روزمره رایجتر است. |
| پسر یا فرزند پسر | oğul / erkek evlat | اُئول / اِرکِک اِولات | Oğlum یعنی «پسرم». |
| دختر یا فرزند دختر | kız / kız evlat | کِز / کِز اِولات | Kızım یعنی «دخترم». |
| خواهر یا برادر | kardeş | کاردِش | واژهای عمومی برای خواهر یا برادر است. |
| برادر | erkek kardeş | اِرکِک کاردِش | بهطور مشخص به برادر اشاره میکند. |
| برادر بزرگتر | ağabey / abi | آبِی / آبی | Abi شکل رایج در گفتوگوی روزمره است. |
| خواهر | kız kardeş | کِز کاردِش | بهطور مشخص به خواهر اشاره میکند. |
| خواهر بزرگتر | abla | آبلا | گاهی برای خطاب محترمانه به زن بزرگتر نیز استفاده میشود. |
پدربزرگ، مادربزرگ و نوه به ترکی استانبولی
| فارسی | ترکی استانبولی | تلفظ تقریبی | توضیح |
|---|---|---|---|
| پدربزرگ | dede / büyükbaba | دِدِه / بویوکبابا | برای پدربزرگ مادری یا پدری استفاده میشود. |
| پدربزرگ مادری | anne tarafından dede | آنّه تارافِندان دِدِه | یعنی پدربزرگ از طرف مادر. |
| پدربزرگ پدری | baba tarafından dede | بابا تارافِندان دِدِه | یعنی پدربزرگ از طرف پدر. |
| مادربزرگ | büyükanne / nine | بویوکآنّه / نینِه | واژهای عمومی برای مادربزرگ است. |
| مادربزرگ مادری | anneanne | آنّهآنّه | در ترکی بهصورت یک کلمه نوشته میشود. |
| مادربزرگ پدری | babaanne | باباآنّه | در ترکی بهصورت یک کلمه نوشته میشود. |
| نوه | torun | تورون | برای نوه دختر یا پسر استفاده میشود. |
عمو، دایی، عمه، خاله و فامیل به ترکی
| فارسی | ترکی استانبولی | تلفظ تقریبی | معنی دقیق |
|---|---|---|---|
| عمو | amca | آمجا | برادر پدر |
| دایی | dayı | دایی | برادر مادر |
| عمه | hala | هالا | خواهر پدر |
| خاله | teyze | تِیزه | خواهر مادر |
| پسرعمو، دخترعمو، پسرخاله و سایر فرزندان عمو، عمه، خاله یا دایی | kuzen | کوزِن | معادل عمومی «پسرعمو، دخترعمو، پسرخاله و…» است. |
| برادرزاده یا خواهرزاده | yeğen | یِئِن | برای فرزند خواهر یا برادر، بدون توجه به جنسیت او استفاده میشود. |
نکته فرهنگی: در ترکیه ممکن است واژههایی مانند amca، teyze، abi و abla برای خطاب صمیمانه یا محترمانه به افراد غیرخویشاوند نیز استفاده شوند. در این حالت، الزاماً رابطه خانوادگی وجود ندارد.
نسبتهای فامیلی پس از ازدواج به ترکی استانبولی
در این بخش باید به جهت رابطه توجه کرد؛ زیرا واژههایی مانند baldız و görümce مترادف نیستند.
| فارسی | ترکی استانبولی | تلفظ تقریبی | معنی دقیق |
|---|---|---|---|
| عروس یا زنِ پسر | gelin | گِلین | هم برای عروس و هم برای زن پسر بهکار میرود. |
| داماد یا شوهرِ دختر | damat | دامات | هم برای داماد مراسم و هم برای شوهر دختر بهکار میرود. |
| پدرزن یا پدرشوهر | kayınpeder / kayınbaba | کایِنپِدِر / کایِنبابا | پدر همسر؛ kaynata نیز در گفتوگوی روزمره شنیده میشود. |
| مادرزن یا مادرشوهر | kayınvalide / kayınanne | کایِنوالیدِه / کایِنآنّه | مادر همسر؛ kaynana شکل محاورهای رایج است. |
| برادرزن یا برادرشوهر | kayınbirader | کایِنبیرادِر | برادر همسر |
| خواهرزن برای یک مرد | baldız | بالدِز | خواهرِ همسر زن |
| خواهرشوهر برای یک زن | görümce | گورومجه | خواهرِ همسر مرد |
| زن برادر، زن عمو یا زن دایی | yenge | یِنگه | Yenge بهمعنای برادرزاده نیست. |
| شوهر خواهر، شوهر عمه یا شوهر خاله | enişte | اِنیشتِه | برای چند نوع نسبت سببی مردانه استفاده میشود. |
| جاری | elti | اِلتی | همسران دو برادر نسبت به یکدیگر |
| باجناق | bacanak | باجاناک | شوهران دو خواهر نسبت به یکدیگر |
| نامزد | nişanlı | نیشانلی | برای زن یا مرد نامزدشده استفاده میشود. |
چگونه بگوییم مادرم، پدرم یا همسرم؟
در مکالمه واقعی معمولاً پسوند مالکیت به واژه اضافه میشود. به همین دلیل، ممکن است شکل کلمه با صورتی که در جدول دیدهاید کمی متفاوت باشد:
- annem: مادرم
- babam: پدرم
- kardeşim: خواهرم یا برادرم
- eşim: همسرم
- oğlum: پسرم
- kızım: دخترم
- çocuğum: فرزندم
- ailem: خانوادهام
جملات کاربردی درباره خانواده در سفر
| جمله ترکی | تلفظ تقریبی | معنی فارسی |
|---|---|---|
| Bu benim annem. | بو بِنیم آننِم | این مادر من است. |
| Bu benim eşim. | بو بِنیم اِشیم | این همسر من است. |
| Ailemle seyahat ediyorum. | آیلملِه سِیاهات اِدیوروم | با خانوادهام سفر میکنم. |
| Kaç kardeşiniz var? | کاچ کاردِشینیز وار؟ | چند خواهر یا برادر دارید؟ |
| Eşim ve çocuğum yanımda. | اِشیم وِ چوجوئوم یانیمدا | همسر و فرزندم همراهم هستند. |
| Çocuğum kayboldu. | چوجوئوم کایبولدو | فرزندم گم شده است. |
| Oğlumu arıyorum. | اُئلومو آرییوروم | دنبال پسرم میگردم. |
| Kızımı arıyorum. | کِزِمی آرییوروم | دنبال دخترم میگردم. |
نکته نگارشی: نامهای خویشاوندی در جملههای معمولی ترکی با حرف کوچک نوشته میشوند؛ مگر آنکه در ابتدای جمله قرار بگیرند یا بخشی از لقب و نام خاص باشند.
برای بررسی املای واژههای ترکی میتوانید از فرهنگ برخط مؤسسه زبان ترکیه (TDK) استفاده کنید.