سفرنامه رشت تا وان با کودک از مرز رازی؛ روایت آبان ۱۳۹۳

این سفرنامه، روایت یک سفر خانوادگی از رشت و تبریز به وان ترکیه در آبان ۱۳۹۳ است؛ سفری خودگردان که پس از لغو تور، از مسیر خوی و مرز رازی انجام شد. تجربه عبور زمینی، پیدا کردن وسیله تا وان، اقامت در هتل الیت ورلد، غذاخوردن و خرید در مرکز شهر، بخش‌های اصلی این روایت هستند.

آخرین بازبینی تحریریه: ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ / ۱۱ اوت ۲۰۲۶

شروع سفر از رشت و لغو تور وان

سفر همواره قصه‌هایی تازه از جاده، فرهنگ‌های دیگر و مواجهه با ناشناخته‌ها به همراه دارد. این بار قصد داشتم از رشت، شهر باران، راهی وان ترکیه شوم؛ سفری که با وجود لغو برنامه اولیه، به یکی از خاطرات فراموش‌نشدنی خانواده ما تبدیل شد.

آغاز واقعی سفر از تبریز بود؛ شهری که خواهرم در آن ساکن بود. تصمیم گرفتم پس از یک روز استراحت در کنار او، سفر را از تبریز ادامه دهم. برنامه اولیه ما استفاده از یک تور تبریز به وان و اقامت در هتل آکدامار بود.

هزینه اعلام‌شده تور در سال ۱۳۹۳ برای من ۴۲۰ هزار تومان و برای پسر دوونیم‌ساله‌ام حدود ۲۰۰ هزار تومان بود. با فرارسیدن ایام تاسوعا و عاشورا، برنامه تور لغو شد؛ اما به‌جای کنارگذاشتن سفر، تصمیم گرفتیم خودمان راهی مرز رازی شویم.

حرکت از تبریز به خوی و مرز رازی

صبح سه‌شنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۷ از تبریز به‌سمت خوی حرکت کردیم. پیمودن مسیر حدود دو ساعت طول کشید. بخشی از راه اتوبان و بخش دیگر جاده دوطرفه بود.

پس از رسیدن به خوی، سراغ پایانه مسافربری را گرفتیم تا ون‌های مستقیم وان را پیدا کنیم. دو سرویس صبح ساعت ۸ حرکت کرده بودند و خودروهای سواری نیز در آن مقطع فقط مسافران را تا مرز می‌بردند. در نتیجه تصمیم گرفتیم ابتدا خود را به مرز رازی برسانیم.

در پایانه با راننده خوش‌برخوردی آشنا شدم که مسیر را توضیح داد و کارت ویزیتش را برای هماهنگی سفرهای بعدی در اختیارم گذاشت. او حتی اطلاعات مربوط به نحوه پرداخت عوارض خروج را نیز توضیح داد.

در آن زمان، مسیر خوی تا مرز رازی حدود یک ساعت طول کشید. جاده کوهستانی و پرپیچ‌وخم بود و کیفیت آسفالت در بعضی قسمت‌ها مناسب نبود. بااین‌حال، طبیعت پاییزی و هوای آفتابی مسیر، بخش لذت‌بخشی از سفر ما شد.

این وضعیت، تجربه سال ۱۳۹۳ است. کیفیت جاده، محل سوارشدن مسافر و مدت انتظار مرز ممکن است تغییر کرده باشد؛ بنابراین مسافران امروز باید پیش از حرکت، وضعیت روز مرز و وسایل حمل‌ونقل را بررسی کنند.

تجربه عبور از مرز رازی و کاپیکوی

پس از رسیدن به محدوده مرزی، خودرو را در پارکینگ قرار دادیم و همراه بارها به‌سمت بخش کنترل گذرنامه رفتیم. در سال ۱۳۹۳، علاوه بر عوارض خروج از کشور، مبلغی نیز با عنوان عوارض شهرداری قطور دریافت می‌شد که بعدها حذف شد.

مرز خلوت بود و مراحل خروج از ایران سریع انجام شد. حدود ساعت ۱۰:۳۰ مهر خروج در گذرنامه‌ها ثبت شد و به‌سمت بخش ترکیه حرکت کردیم؛ اما با قطع برق در سمت ترکیه روبه‌رو شدیم. بعضی مسافران از ساعت ۹ صبح منتظر مانده بودند و سرمای هوا، به‌ویژه با حضور کودک خردسال، انتظار را دشوارتر می‌کرد.

در نهایت مأموران گذرنامه‌ها را برای ثبت اطلاعات به محل دیگری انتقال دادند. حدود ساعت ۱۲ گذرنامه‌های خود را تحویل گرفتیم، از بخش کنترل بار عبور کردیم و وارد خاک ترکیه شدیم.

برای سفر امروز، داشتن گذرنامه معتبر ضروری است. دارندگان گذرنامه عادی و رسمی ایران برای سفرهای حداکثر ۹۰روزه به ترکیه از دریافت ویزا معاف هستند؛ بااین‌حال، اعتبار گذرنامه و سایر شرایط ورود باید پیش از حرکت کنترل شود.

حرکت از مرز کاپیکوی به وان

در بیرون مرز، ون‌های مسافربری برای انتقال مسافران به وان حضور داشتند. ما نیز همراه چند مسافر دیگر سوار یک ون ۱۴نفره شدیم. کرایه در آن زمان برای هر نفر ۲۰ لیر بود.

راننده مردی کُرد و خوش‌برخورد بود و با پخش موسیقی ترکی فضای شادی در خودرو ایجاد کرد. مسیر مرز تا وان در آن سفر حدود یک ساعت و ده دقیقه طول کشید. هرچه به شهر نزدیک‌تر می‌شدیم، کیفیت راه بهتر می‌شد و نمای دریاچه وان از دور دیده می‌شد.

راننده ابتدا قصد داشت همه مسافران را در پایانه پیاده کند، اما با اصرار ما پذیرفت تا نزدیکی تقاطع خیابان ماراش برود؛ محدوده‌ای که به مرکز شهر و تعدادی از هتل‌های وان دسترسی داشت.

انتخاب هتل الیت ورلد وان

من و همسرم از قبل تصمیم گرفته بودیم اگر بدون تور سفر کردیم، هتل مناسبی انتخاب کنیم. با یک دولموش به‌سمت هتل پنج‌ستاره Elite World Van در خیابان کاظم کارابکیر رفتیم. کرایه دولموش در آن زمان حدود ۱٫۵ لیر برای هر نفر بود.

در بخش پذیرش، یکی از کارکنان به انگلیسی صحبت می‌کرد. نرخ اولیه اتاق استاندارد دونفره، شبی ۳۰۰ لیر اعلام شد؛ اما پس از گفت‌وگو، اتاق را برای هر شب ۲۱۰ لیر گرفتیم و در مجموع ۴۲۰ لیر بابت دو شب پرداخت کردیم.

اتاق ما در طبقه پنجم بود و امکانات و فضای راحتی داشت. هتل الیت ورلد وان همچنان فعالیت می‌کند، اما نوع اتاق‌ها، قیمت، قوانین استفاده از استخر، وعده‌های غذایی و سایر خدمات آن باید برای تاریخ دقیق سفر مستقیماً بررسی شود.

اگر قصد اقامت در وان دارید، بهتر است پیش از حرکت، قیمت چند هتل، موقعیت روی نقشه، نوع اتاق و شرایط حضور کودک را مقایسه کنید. برای استعلام گزینه‌های مناسب اقامت در وان نیز می‌توانید تاریخ سفر و تعداد مسافران را ثبت کنید.

اولین پیاده‌روی در مرکز شهر وان

پس از تحویل اتاق و کمی استراحت، برای ناهار و آشنایی با شهر بیرون رفتیم. هوا ابری و سرد بود و براساس پیش‌بینی همان روز، احتمال بارش برف وجود داشت.

در امتداد بلوار کاظم کارابکیر به‌سمت خیابان جمهوریت قدم زدیم. تصویری که هنگام ورود از حوالی پایانه دیده بودیم با مرکز شهر متفاوت بود. خیابان‌های اصلی، فروشگاه‌ها و نور ویترین‌ها فضای زنده‌تری داشتند.

برداشت شخصی ما این بود که بسیاری از مردم وان مهمان‌نواز هستند و زبان رایج میان بخشی از ساکنان، کردی است. در آن زمان افراد کمی که با آن‌ها برخورد داشتیم انگلیسی می‌دانستند و آشنایی با چند واژه کاربردی ترکی، ارتباط روزمره را آسان‌تر می‌کرد.

تجربه اسکندر کباب و دونر در وان

در کوچه باغچیوان، نزدیک تقاطع خیابان‌های اصلی، وارد غذاخوری شلوغی به نام Pınar Et Lokantası شدیم. صاحب رستوران با دیدن ما، میزی خانوادگی آماده کرد و با چند واژه ساده ترکی غذاها را توضیح داد.

یک پرس اسکندر کباب و یک پرس دونر سفارش دادیم. ابتدا دو نوع سالاد سرو شد. اسکندر کباب همراه ماست چکیده، برنج، بلغور، تکه‌های نان و گوشت با سس گوجه ارائه شد. دونر نیز با برنج، بلغور، پیاز، جعفری و نان سرو شد.

هزینه کل غذا در آبان ۱۳۹۳، ۲۶ لیر بود. این مبلغ فقط بخشی از روایت تاریخی سفر است و ارتباطی با قیمت فعلی رستوران‌ها در وان ندارد.

پس از صرف غذا، بارش برف آغاز شد و ما با قدم‌زدن در خیابان‌های مرکز شهر، نخستین بعدازظهر سفرمان را ادامه دادیم.

تبدیل ارز و خرید از فروشگاه‌های وان

در خیابان جمهوریت، ۵۰۰ دلار را با نرخ هر دلار ۲٫۲ لیر تبدیل کردیم و ۱۱۰۰ لیر تحویل گرفتیم. نرخ هتل کمتر بود؛ به همین دلیل ترجیح دادیم پول را در صرافی تبدیل و سپس هزینه اقامت را با لیر پرداخت کنیم.

این تجربه نشان داد مقایسه نرخ تبدیل پیش از تسویه هزینه هتل می‌تواند مفید باشد. بااین‌حال، نرخ دلار و لیر از سال ۱۳۹۳ تاکنون کاملاً تغییر کرده و اعداد این سفرنامه هیچ کاربردی برای محاسبه بودجه امروز ندارند.

در مسیر بازگشت به هتل، از فروشگاه‌هایی مانند DeFacto و Mavi دیدن کردیم. در آن سفر، فروشگاه‌های زنجیره‌ای به‌دلیل تنوع، تخفیف‌های فصلی و اختلاف قیمت با بازار ایران برایمان جذاب بودند.

مقایسه‌ای که در روایت میان قیمت ایران و وان انجام شده، مربوط به همان زمان و همان کالاهاست. امروز به‌دلیل تغییر نرخ ارز، مالیات، تخفیف، فصل فروش و قیمت کالا در ایران، نمی‌توان با یک نسبت ثابت گفت خرید در وان چند درصد ارزان‌تر است.

تلاش برای استفاده از استخر هتل

عصر همان روز تصمیم گرفتیم از استخر و سونای هتل استفاده کنیم. پس از مراجعه به طبقه منفی یک، مسئول مجموعه اعلام کرد استفاده از کلاه شنا الزامی است. امکان خرید کلاه در همان محل وجود داشت، اما برای ورود کودک به استخر باید پوشک ضدآب مخصوص تهیه می‌کردیم.

هتل این نوع پوشک را نداشت؛ بنابراین برای پیداکردن آن به چند فروشگاه رفتیم. توضیح‌دادن کالای موردنظر بدون دانستن واژه ترکی دشوار بود و حتی استفاده از واژه‌های انگلیسی نیز کمکی نکرد.

در نهایت به فروشگاه زنجیره‌ای میگروس در تقاطع خیابان کاظم کارابکیر و مسیر ایپک‌یولو رفتیم. تنوع قفسه‌ها و خوراکی‌های فروشگاه آن‌قدر جالب بود که برای مدتی هدف اصلی‌مان، یعنی پیداکردن پوشک مخصوص استخر، فراموش شد.

جمع‌بندی بخش نخست سفرنامه

لغو تور باعث شد این سفر از یک برنامه ازپیش‌تعیین‌شده به تجربه‌ای خودگردان تبدیل شود. عبور از مرز رازی، پیداکردن ون در سمت ترکیه، انتخاب هتل، پیاده‌روی در مرکز وان و مواجهه با جزئیات سفر همراه کودک، مهم‌ترین اتفاق‌های روز نخست بودند.

این روایت در نسخه‌ای که به ترک‌تراول رسیده، در ماجرای مراجعه به فروشگاه میگروس پایان می‌یابد. به همین دلیل، مطلب حاضر به‌عنوان بخش نخست سفرنامه رشت تا وان منتشر می‌شود و ادامه‌ای برای آن ساخته یا حدس زده نشده است.

تجربه‌های سفرنامه می‌توانند برای شناخت فضای سفر مفید باشند، اما قیمت‌ها، ساعت مرز، مقررات ورود، کرایه وسایل نقلیه و وضعیت هتل باید برای تاریخ سفر دوباره بررسی شوند.