مدرسه یاقوتیه ارزروم یکی از مهمترین بناهای تاریخی مرکز شهر و محل کنونی «موزه آثار ترکاسلامی و مردمشناسی» است. این بنای متعلق به دوره ایلخانی در سال ۱۳۱۰ میلادی ساخته شده و بهدلیل سردر سنگی، نقوش نمادین، کاشیکاری مناره و معماری حیاط بسته شهرت دارد.
تاریخچه مدرسه یاقوتیه ارزروم
بر اساس کتیبه سردر بنا، مدرسه یاقوتیه در سال ۱۳۱۰ میلادی و در دوران سلطان اولجایتو، فرمانروای ایلخانی، ساخته شده است. بانی بنا «جمالالدین خواجه یاقوت غازانی» بود و ساختمان به نام غازانخان و بولغان خاتون بنا شد.
این ساختمان در ابتدا بهعنوان مدرسه مورد استفاده قرار میگرفت. مدرسه یاقوتیه در سال ۱۹۷۶ بهعنوان اثر فرهنگی ثبت و تحت حفاظت قرار گرفت و از سال ۱۹۹۴ بهعنوان موزه آثار ترکاسلامی و مردمشناسی فعالیت میکند.
معماری و تزئینات مدرسه یاقوتیه
مدرسه یاقوتیه در سنت معماری مدارس چهارایوانی و حیاطبسته ساخته شده و از بزرگترین نمونههای این شیوه معماری در آناتولی به شمار میآید. فضای میانی بنا با گنبدی دارای تزئینات مقرنس پوشیده شده و اتاقهای مدرسه در دو طرف حیاط قرار گرفتهاند.
مهمترین بخش نمای خارجی، سردر برجسته و حجاریشده بناست. در دو سوی سردر میتوان نقش درخت زندگی، برگهای نخل، پلنگ و عقاب را مشاهده کرد؛ نقوشی که از نمادهای شناختهشده هنر آسیای مرکزی و آناتولی هستند.
مناره بنا با نقوش هندسی، کاشیکاری و نوارهای برجسته تزئین شده است. در طرح اولیه، دو مناره در گوشههای نما وجود داشته؛ اما اکنون یکی تا بخش شرفه باقی مانده و دیگری تا قسمت پایه از بین رفته و روی آن با پوششی مخروطی بسته شده است.
در موزه مدرسه یاقوتیه چه میبینیم؟
در اتاقها و بخشهای مختلف مدرسه، مجموعهای از آثار مردمشناسی و هنرهای ترکاسلامی منطقه ارزروم به نمایش گذاشته شده است. نوع و چیدمان آثار ممکن است در دورههای مختلف تغییر کند؛ اما مجموعه موزه شامل نمونههایی از زیورآلات، وسایل کتابت، ظروف تزئینی، آثار فلزی و اشیای مرتبط با فرهنگ محلی است.
خود ساختمان نیز مهمترین اثر موزه محسوب میشود. هنگام بازدید، به حجاریهای سردر، تفاوت تزئینات ورودی اتاقها، گنبد مرکزی، مناره و نقوش نمادین نمای اصلی توجه کنید.
مدرسه یاقوتیه کجاست؟
مدرسه یاقوتیه در منطقه مرکزی ارزروم، محله کاراکوسه و در امتداد خیابان جمهوریت قرار دارد. بنا در کنار مسجد لالا مصطفی پاشا واقع شده و از بسیاری از نقاط مرکز شهر میتوان پیاده یا با وسایل حملونقل عمومی به آن رسید.
- نام ترکی: Yakutiye Medresesi Türk İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi
- نشانی: Karaköse Mahallesi, Yakutiye Medresesi, Erzurum
- تلفن: +90 442 235 19 64
ساعت بازدید و بلیت مدرسه یاقوتیه
بر اساس صفحه رسمی موزههای ترکیه در زمان بهروزرسانی این مطلب، ساعت بازدید موزه از ۸:۰۰ تا ۱۷:۰۰ و زمان بستهشدن گیشه ۱۶:۳۰ اعلام شده است. موزه روزهای دوشنبه تعطیل است.
در صفحه رسمی، امکان استفاده از Müzekart برای شهروندان ترکیه ذکر شده است. مسافران ایرانی بهتر است هزینه بلیت و شرایط ورود بازدیدکنندگان خارجی را پیش از مراجعه در صفحه رسمی موزه یا از طریق شماره تماس مجموعه بررسی کنند؛ زیرا ساعت فعالیت، قیمت بلیت و مقررات بازدید ممکن است تغییر کند.
جایگاه مدرسه یاقوتیه در فهرست یونسکو
مدرسه یاقوتیه همراه با تعدادی از مدارس تاریخی آناتولی، از سال ۲۰۱۴ در پرونده «مدارس سلجوقی آناتولی» در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار دارد. قرارگرفتن در فهرست موقت به معنی ثبت نهایی بنا در فهرست میراث جهانی یونسکو نیست.
دیدنیهای نزدیک مدرسه یاقوتیه
بهدلیل قرارگرفتن بنا در مرکز تاریخی ارزروم، میتوانید بازدید از مدرسه یاقوتیه را با دیدن مسجد لالا مصطفی پاشا، مدرسه مناره دوقلو، قلعه ارزروم، مسجد جامع و بازار تاریخی تاشهان ترکیب کنید.
افرادی که در استفاده از پله یا مسیرهای ساختمانهای تاریخی محدودیت دارند، بهتر است پیش از مراجعه درباره وضعیت دسترسی بخشهای داخلی با موزه تماس بگیرند.
مطالب و راهنماهای سفر به ارزروم را در ترکتراول بخوانید.
عضویت در کانال تلگرام سفر زمینی به ترکیه